آشنایی با روش های اتصال لوله ها – قسمت دوم
فهرست مطالب
روش های اتصال لوله ها
روش های اتصال لوله ها ، شیر آلات و اتصالات، دستگاه ها و تجهیزات مختلف در یک سیستم لوله کشی (Piping) متفاوت است. اصولاً انتخاب روش های اتصال لوله ها در یک سیستم پایپینگ به پارامترهای متعددی بستگی دارد.
از جملۀ عوامل موثر در روش های اتصال لوله ها می توان به جنس لوله و اتصالات، نوع سیال عبوری از سیستم، میزان اهمیت آب بندی و جلوگیری از نشتی در سیستم، امکانات و تجهیزات موجود، هزینه ها و فاکتورهای اقتصادی، استانداردهای موجود در خصوص زمینه ای که سیستم برای آن طراحی می شود، ابعاد سیستم لوله کشی و… اشاره کرد.
از آن جایی که ضعیف ترین و حساس ترین نقاط یک خط لوله محل اتصالات آن می باشد، احتمال ایجاد خرابی و نشتی در این قسمت ها زیاد است و از این رو لازم است تا تدابیر ویژه ای در خصوص استحکام اتصالات انجام شود تا از آسیب های احتمالی جلوگیری شود.
اتصال با چسب
یکی از روش های اتصال لوله ها ، اتصال با چسب می باشد. روش اتصال با چسب معمولاً برای لوله های غیر فلزی و پلاستیکی و پلیمری و PVC استفاده می شود .برای انجام این کار یک سری چسب های مخصوص وجود دارد که هر کدام باید در شرایط دمایی خاصی نگه داری و اعمال شوند.
از محدودیت های این روش این است که برای لوله های فلزی معمولاً قابل استفاده نیست و همچنین در صورتی که مواد و سیال عبوری از لوله خورنده و اسیدی باشد ممکن است چسب را از بین برده و اتصال گسیخته شود. از این اتصالات معمولاً برای کاربردهای کوچک خانگی مانند آب و فاضلاب ساختمانی استفاده می شود و در صنعت و به خصوص صنایع نفت و گاز کاربرد چندانی ندارند.
اتصال حرارتی
اتصال حرارتی یکی دیگر از روش های اتصال لوله ها می باشد معمولاً برای لوله های پلاستیکی، پلی اتیلن، پلیمری و PVC استفاده می شود. از آن جایی که پلاستیک ها و پلی اتیلن ها موادی گرمانرم هستند و در اثر افزایش حرارت نرم شده، برای اتصال حرارتی مناسب هستند.
برای انجام اتصال حرارتی لازم است تا لوله ها به صورت نر و مادگی در هم داخل شوند و سپس توسط دستگاه پرس حرارتی که همزمان علاوه بر افزایش دمای لوله ها آنها را تحت فشار قرار می دهد به هم چسبیده شده و یک اتصال دائمی ایجاد می گردد.
الکتروفیوژن
در روش جوشکاری الکتروفیوژن جریان الکتریسیته به دو الکترود رسانا وارد می شود و حرارت ایجاد شده توسط این دو الکترود به محل اتصال اعمال شده و سبب نرم شدن لوله ها و سپس متصل شدن آنها می گردد.
اتصال لوله های pp (پلی پروپیلن)
در این نوع از روش های اتصال لوله ها از اتو مخصوص استفاده می شود. در این روش ابتدا لوله و اتصال با اتو حرارت داده می شود تا به حالت ذوب در آید سپس بصورت نر و مادگی به هم متصل می شود.
اتصالات پرسی
اتصالات لوله کشی پرسی از نوع اتصالات لوله کشی هستند که برای نصب لوله های 5 لایه به کار گرفته می شود. در اتصالات پرسی به علت یکپارچه بودن ماسوره و اتصال، دو ارُیُنگ روی ماسوره پس از پرس نمودن ،عمل آب بندی را انجام می دهد. باید توجه داشت که پس از جا زدن اتصال پرسی بر روی لوله، ارتباط برقرار شده تحمل فشار کارکرد بلند مدت را ندارد، لذا جهت تداوم این ارتباط، لازم است با اعمال نیرویی، لوله بین حلقه و ماسوره ثابت شود تا بتواند در فشار (10bar )حداکثر فشار سیستم در عمر بلند مدت سیستم را آب بندی نماید. در اتصال پرسی،حلقه مستقیم با استفاده از دستگاه پرس کننده که ۳ خط پرس بر روی حلقه ایجاد می نماید،لوله را بین خود و ماسوره یکپارچه با اتصال، ثابت می کند.
اجرای اتصالات کوپلی:
یکی از روش های اتصال لوله ها که جهت اتصال لوله های 5 لایه استفاده می شود و در این روش ابتدا باید مهره را روی لوله وارد کرده و پس ازکالیبر نمودن لوله، حلقه برنجی روی لوله وارد کرد. در انتها باید بدنه اتصال کوپلی با محلول رقیق آب و مایع ظرفشویی آغشته شده و با فشار دست به داخل لوله وارد شود و با بستن مهره بر روی بدنه اتصال کوپلی و با آچار، عمل آب بندی صورت گیرد.
اجرای اتصالات دنده ای (رزوه ای)
در صورت استفاده از اتصالات دنده ای نیوپایپ، ابتدا مهره روی لوله قرار گرفته و سپس لوله را کالیبره کرده و پس از آن حلقه ماسوره را وارد لوله می نماییم. در اتصال دنده ای، لازم است تک ارُُینگ ماسوره به آرامی وارد پخ ۴۵ درجه اتصال گردد.
برای کم کردن اصطکاک بین سطح داخلی لوله با اُُرینگ های نصب شده بر روی مهره ماسوره، می توانیم از محلول رقیق آب و مایع ظرفشوئی به عنوان عامل کاهش اصطکاک استفاده گردد.
در اتصال دنده ای، آب بندی با استفاده از نیروی وارد بر آچار و بر روی مهره حلقه ماسوره ایجاد می گردد و با بسته شدن مهره بر اتصال دنده ای، حلقه روی لوله ثابت شده و اتصال آب بند می شود. برای ارتباط هر سایز از لوله نیوپایپ با رزوه اتصال مورد نظر، مهره ماسوره مخصوصی، طراحی و ساخته شده است.
اتصالات فشاری برای لوله های ابزاردقیق و انتقال حرارت(compression fitting)
اتصالات فشاری، این اصطلاح در واقع همان اتصالات فشار قوی استیل یا کربن استیل می باشد. (برای سیالاتی با دمای بالا و فشار بسیار زیاد از اتصالات فشاری استفاده می شود ) مانند اتصالات فشار قوی کلاس ۳۰۰۰( دامنه آلیاژی این متریال مانند سایر اتصالات استیل و اتصالات فولادی می باشد با تفاوت ظاهری که به صورت نری و مادگی با لوله ها جفت شده و دارای انواع متفاوت در نوع اتصالات مانند : اتصالات ساکتی (اتصالات ساکت ولد و یا اتصالات جوشی فشار قوی) و اتصالات رزوه ای یا اتصالات دنده ای می باشد. جنس این نوع اتصالات از برنج- فولاد و یا فولادهای آلیاژی می باشد.
اتصالات پنوماتیک فشاری
معمول ترین استفاده آنها برای اتصالات عمومی تیوب در سیستم های RO و فیلترسازی آب است. با این حال، اتصالات پنوماتیک فشاری را به دلیل سادگی در نصب و ارتقای پایداری سیستم در دریچه های آب، تانکر ها، پمپ ها و جک های آب نیز استفاده می کنند.
همچنین این اتصالات فشاری را می توان در کولر های آبی، ماشین های یخ، دستگاه های آبمیوه و قهوه ساز نیز پیدا کرد.
ساختار اتصالات
اتصالات پنوماتیک فشاری از سه قطعه اساسی ساخته شده است:
- بدنه اتصال
- فشنگی (کولت collet)
- حلقه چنبری ( O-ring)
بدنه اتصال را می توان از فلز (برنج ، استیل زد آب ( یا پلاستیک ) استال ، پلی پروپیلن ساخت. بدنه یک شکل هندسی خاصی در بخش داخلی خود دارد تا فشنگی، حلقه چنبری و تیوب در زمان مونتاژ به طور دقیق در آن جای گیرد.
اتصال لوله مسی
اتصال لوله مسی بوسیله لحیم کاری
اتصالات لحیم کاری صاف بوده و به راحتی بر روی بخش انتهایی لوله قرار می گیرند. این اتصالات سپس با استفاده از یک مشعل حرارت داده می شوند بطوریکه لحیم در ناحیه اتصال ذوب شده و موجب اتصال دو لوله می گردد. هنگامی که لحیم سرد می شود، یک اتصال بسیار قوی ایجاد کرده که می تواند برای دهه ها باقی بماند.
اتصال لوله مسی بوسیله لحیم کاری ، مناسب ترین انتخاب جهت خط لوله تامین آب آشامیدنی در ساختمان های مدرن می باشد. در شرایطی که اتصال های بسیاری باید در یک زمان انجام شود (مانند لوله کشی ساختمان جدید) لحیم کاری راه حلی بسیار سریع تر و ارزان تر نسبت به فشرده سازی و جوش کاری می باشد.
اتصال لوله مسی بوسیله جوشکاری
جوشکاری این لوله ها نیازمند آن است که قسمت انتهایی لوله پهن تر باشد. سپس شعله ی جوش این انتهای پهن را بر روی یک اتصال باریک تر فشرده می کند. جوشکاری یک روش کارآمد برای اتصال لوله مسی است و این اتصالات در طول سالها بسیار قابل اعتماد هستند.
اتصالات فشرده لوله های مسی
اتصالات فشرده ساز از یک حلقه نرم فلزی و یا یک ماده الاستومر (حلقه فشرده ساز، که به اصطلاح “آولیو” یا “فریول” گفته می شود) استفاده می شود که بر روی لوله و در محل اتصال توسط یک مهره فشرده می شود. فلز نرم مطابق با سطح لوله و اتصالات انتخاب شده و یک اتصال موم مانند ایجاد می کند.
اتصالات فشرده معمولا عمر طولانی ای در مقایسه با اتصالات لحیم کاری ارائه نمی دهند، اما مزایای زیادی دارند، چرا که با ابزارهای ساده می توان این نوع اتصال را ایجاد کرد.
یکی از معایب اتصال لوله مسی بوسیله فشرده سازی این است که زمان بیشتری نسبت به اتصالات لحیم کاری مصرف می کند، و همچنین گاهی اوقات نیازمند به سفت کردن مجدد و اضافه کاری برای جلوگیری از نشت خط لوله می باشد.
اتصالات تخت فشار لوله های مسی
یکی از روش های اتصال لوله مسی می باشد در اتصالات تحت فشار لوله مسی از اتصالات مسی خاصی استفاده می کنند که به صورت دائمی به وسیله ی پرس به لوله ها متصل می شوند. این اتصالات ویژه که در داخل آن ها موم وجود دارد، دور لوله ها را گرفته و سبب اتصال آن ها می شود.
هزاران پوند نیرو در هر اینچ مربع از فشارمورد نیاز است که موجب اتصالات و فشرده شدن موم در داخل copper tube شود، تا ایجاد یک اتصال ضد آب نماید .مزایای استفاده از این نوع اتصالات ماندگاری طولانی ، کوتاه بودن زمان لازم برای تکمیل در مقایسه با روش های دیگر می باشد. همچنین از نظر ظاهری و مواد مورد استفاده برای اتصال لوله مسی ، تمیز تر از روش های دیگر است و در هنگام انجام فرآیند اتصال هیچگونه شعله و مشعل حرارتی موجود نمی باشد. از جمله معایب این روش اتصال لوله مسی می توان به این مورد اشاره کرد که این اتصالات بسیار سخت تر و پر هزینه تر در مقایسه با لحیم کاری می باشد.
اتصال زوم لاک
سوالات رایج در مورد اتصال لوله مسی بدون جوش به همراه ظهور اتصالات نسل جدید (اتصالات زوم لاک)
نیاز به جوشکاری در سیستم های برودتی کمرنگ تر شد و سهولت نصب این نوع اتصال لوله مسی موجب گردید طرفداران زیادی بین نصاب ها و تعمیرکاران سیستم های تبرید و تهویه مطبوع پیدا کند.
تفاوت روش نصب اتصالات ZOOMLOCK و اتصالات پرسی
زوم لاک نسبت به سایر روش های پرس لوله تکنولوژی کاملا متفاوتی دارد. به همین دلیل نمی توان با همان روش نصب گردد. برای نصب هرچه بهتر، فک گیره زوم لاک باید دقیقا بین اورینگ و فلنچ بیرونی قرار گیرد.شیاری که بر روی فک های انبر نصب کننده زوم لاک قرار گرفته به چفت شدن دقیق تر آن کمک می کند. درصورت عدم رعایت نکات نصب توصیه شده توسط شرکت سازنده احتمال به وجود آمدن نشتی در سیستم زیاد می باشد. هماهنگی مناسب شیارهای روی زوم لاک با فک انبر نصب کننده در شکل نشان داده شده است.
به طور میانگین فک پرسی KLAUKE در هر بار شارژ 100 الی 150 پرس را انجام می دهد.
ابزار KLAUKE عموما به همراه دو عدد باتری 2000 میلی آمپر 18 ولت ارائه میگردد.
اتصال پوش فیت
اتصال لوله های پوش فیت باعث شده است تا این لوله ها به نام Push Fitشهرت یابند. لوله های پوش فیت در انتها دارای یک سوکت بوده که می توان لوله ی بعدی را در آن به راحتی با فشردن آن جای داد. این اتصال موجب می شود تا دیگر نیازی به استفاده از اتصالات دیگر نباشد .سوکت قرار گرفته روی لوله یک طرفه بوده و طرف دیگر به سوکت لوله ی دیگر متصل می شود.
محصولات پیشنهادی:
