در این بخش از مقالات مهام مارکت به آموزش اطفاء حریق با کپسولهای آتش نشانی و انواع خاموش کننده حریق می پردازیم.

انواع خاموش کننده حریق و مواد اطفاء حریق خاموش کننده ها:

با توجه به کاربرد متفاوت خاموش کننده ها و از طرفـی بـا توجـه بـه متفاوت بودن مواد در حال احتراق، مواد اطفاء کننده نیز متفاوت می باشند.

پنج نوع مواد اطفاء کننده با کاربرد متفاوت در خـاموش کننـده هـای ذیل وجود دارد:

1-خاموش کننده های محتوی آب WATER FIRE EXTINGUISHER

انواع خاموش کننده حریق آبی :

• سودا اسید
• آب و گاز
• آب و هوا

سودا اسید:

خاموش کننده های سودا اسید یکی از قدیمی ترین خاموش کننده هـای دسـتی اسـت کـه در منـازل و کارخانجـات ، تجارتخانـه هـا و ساختمانهای عمومی و خصوصی مورد استفاده قرار می گرفت.
فشار لازم برای به خارج راندن مایع از خاموش کننده بوسیله گـازی که در اثر واکنش اسید سولفوریک موجود در شیشـه و بـی کربنـات سدیم در بدنه تولید می شود تامین می گردد.

انواع خاموش کننده حریق آب و گاز:

در این نوع خاموش کننده تعداد زیادی ازعیوب دستگاهای سودا اسید برطرف گردیده است بیشترین ظرفیت آن دو گالنی و مشخصات فنی آن عیناً مشابه خاموش کننده سودا اسید می باشد.
حداقل مدت تخلیه آن 60 ثانیه است . در شرایط عادی و شارژ کامل آن 95%(درصد)  خاموش کننده باید تخلیه گردد. برای
تامین فشار مورد نیاز در این خاموش کننده از گاز CO2 تحت فشار که در یک سیلندر کوچک ذخیره شده و در داخل بدنه قرار می گیرد استفاده می شود.

مقدار گاز این کارتریجها (حدوداً 57-55 گرم) گاز CO2 مایع با فشار 500-800 PSI ( پوند بر اینچ مربع) می باشد. یک سوم از
حجم این خاموش کننده جهت انبساط گاز در نظر گرفته می شود و لذا نباید آن را کاملا از آب پرکرد در صورت لزوم به آن ضد یخ افزود و در صورت عدم نیاز به تمام آب آن ، می توان آن را سروته نگه داشت تا فقط گاز آن خارج گردد.

انواع خاموش کننده حریق آب و هوا:

همانطور که از نام این خاموش کننده پیداست مواد داخلی آن عبارت است از آب به علاوه هوا (هوا به داخل بدنه کمپرس شده)، بدنه این خاموش کننده مدام تحت فشار داخلی در اثر هوای فشرده قرار دارد به همین علت مقاومت بدنه آن باید بیشتر از نوع قبلی باشد ظرفیت آنها اکثرا دو گالنی و یکی از علائم مشخصه دستگاه های تحت فشار داشتن فشار سنج می باشد.
فشار سنج این دستگاه ها معمولا دو کار انجام می دهند.

1- از روی آن فشار داخلی دستگاه دیده می شود.

2-ا ز آنجا که این دستگاهها فاقد سوپاپ ایمنی می باشند در صورتی که فشار داخلی دستگاه به هر عللی افزایش یابد و از حد معمول بالاتر رود فشار سنج از هم پاشیده و فشار نیز کاهش می یابد.
بعضی از کارخانجات سازنده این نوع خاموش کننده ها فشار سنج را حذف و به جای آن سوپاپی روی بدنه نصب کرده اند که از سوپاپ مذکور برای پاک کردن هوا و آزمایش فشار بوسیله مانومتر (فشار سنج متحرک) استفاده می شود و با دستگاه مانومتر فشار داخلی را تعیین می کنند.

نکات لازم در خصوص استفاده از آب:

– برای اطفاء حریق جامدات آب را باید به صورت جت روی قلب آتش بگیریم.
– استفاده از آب به صورت جت بر روی مایعات در حال اشتعال موجب گسترش آتش به اطراف میگردد.
– در صورتی که بخواهیم برای اطفاء حریق مایعات از آب استفاده کنیم باید آن را به صورت مه پاش بکار بریم.

– برای خاموش کردن حریق گوگرد هیچ گاه از آب دریا (آب شور) استفاده نکنیم زیرا این کار باعث تولید گاز سمی و در نتیجه موجب خفگی می گردد.
– در صورتی که برای خاموش کردن حریق تجهیزات برقی خاموش کننده ای جز آب در دسترس نباشد باید برق را از منبع قطع کرد.
– در برخی از تجهیزات برقی برق ذخیره می شود (خازنها) ریختن آب بر روی این گونه وسایل و تجهیزات موجب برق گرفتگی و جرقه می گردد.

۲- انواع خاموش کننده حریق محتوی پودر POWDER FIRE EEXTINGUISHER

کپسول پودر به رنگ آبی یا قرمز با نوار آبی رنـگ دور آن ،کـه بـرای اطفاء هر نوع حریق استفاده می گردد اما موثرترین کـاربرد آن بـرای خاموش کردن حریق مایعـات و فلـزات اسـت در گذشـته دور نحـوه استفاده از پودر شیمیایی بدین ترتیب بود که تعدادی قوطی یا ظرف به اشکال مختلف را از پودر پر می کردند و در جاهـای مناسـب قـرار می دادند که به محض شروع آتش سوزی افراد مسـوول درب قـوطی ها را باز کرده و پودر آن را به روی آتش می پاشیدند و نوعی دیگر از این قوطی ها طوری طراحی شده بود که بـه محـض پرتـاب قـوطی محتوی پودر بر روی آتش ، به طور اتوماتیک پودر خـارج و حریـق را اطفاء می نمود که اغلب موارد این تکنیک نیز با ناکـامی مواجـه مـی شــد. ولــی بــا گذشــت زمــان بــرای پاشــیدن پــودر بــر روی آتــش دستگاههای خاموش کننده پودر فعلـی طـرح و سـاخته شـد ند. پودر خشک عبارت است از مخلوطی از گرد بعضـی از مـواد شـیمیایی کـه جهت خاموش کردن حریق ها به کار می رود که عبارتند از :

الف : پودر شیمیایی که برای اطفاء حریق غیر فلزات به کـار مـی رود شامل PURPOSE-MULTI که پایه آن مونو آمونیـوم فسـفات مـی باشد. در این نوع خاموش کننده بعلـت تحـت فشـار بـودن احتمـال فشرده شدن پودر وجود دارد بدین جهت بهتر است بعد از برداشـتن خاموش کننده از محل نصب حداقل یکبار آن را سروته نمائید.

ب- خاموش کننده پودر و گاز :

در این نوع خاموش کننده پودری، فشار الزم برای خارج شـدن پـودر از گاز ذخیره شده در داخل کارتریج تامین مـی گـردد ایـن سـیلندر کوچک با توجه به ظرفیت خاموش کننده در نظر گرفته مـی شـود و محتوی گاز CO2 مایع می باشد.

انواع خاموش کننده حریق پودر و گاز :

انواع خاموش کننده حریق پودر و گاز را می توان به دو گـروه تقسـیم کـرد، حال آنکه هر گروه دارای انواع مختلف می باشد.

الف : خاموش کننده های پودر و گاز کارتریج خارج

ب: خاموش کننده های پودر و گاز کارتریج داخل

الف – در نوع کارتریج خارج یعنـی کـارتریج محتـوی گـاز کربنیـک خارج از استوانه (بدنه) قرار گرفته و مجرای خروجی گاز کارتریج به بدنه خاموش کننده پیچ می شود که هم عملکرد آن ضربه است و هم فلکه و هم اهرمی می باشد.

کارتریج هایی که درخارج از بدنه قرار می گیرند دارای سوپاپ ایمنی در قسمت مخالف خروجی مـی باشـند کـه در صـورت ازدیـاد فشـار داخلی از حد تعیین شده (حک شده روی بدنه) به هر علت سوپاپ عمل کرده و گاز کارتریج تخلیه می شود.

ب- خاموش کننده های پـودر و گـاز کـارتریج داخـل : در ایـن نـوع کارتریج گاز CO2 در داخل بدنه و زیر درپوش قرار مـی گیـرد کـه هنگام عمل، بازدن ضربه یا فشار بر روی اهرم راه خـروج گـاز داخـل کارتریج باز و گاز وارد بدنه می شود.

۳- انواع خاموش کننده حریق محتوی گاز   FIRE DIOXIDE CARBON EEXTINGUISHERN

خاموش کننده های گازی را به دو دسته تقسیم می کنند .

1 -خاموش کننده گاز کربنیک یا CO2

2 -خاموش کننده مواد هالوژنه یا B.F.C

خاموش کننده گاز کربنیک:

از سال ها قبل این گاز بعنوان یک گاز آتش نشانی در دستگاههای ثابت، اتوماتیک، خاموش کننده های دستی و چرخدار مورد استفاده قرار می گرفته و مصرف فراوانی دارد .CO2 گازی است غیر قابل احتراق ، بی بو ، خنثی ، غیر سمی و هادی جریان الکتریسیته نمی باشد وزن آن سنگین تر از هوا است لذا در صورت پرتاب روی حریق اکسیژن را خارج و خود جانشین آن می گردد در حقیقت با تقلیل درصد اکسیژن موجب اطفاء حریق می گردد. یک پوند CO2 مایع در صورت آزاد شدن 8 FT3 (فوت مکعب) گاز تولید می کند این خاموش کننده ها بعلت فوالدی بودن بدنه کاملا سنگین می باشد وبدین جهت انواع دستی آن با ظرفیت های بین 2-12 پوند ساخته می شود و در ظرفیت های بیشتر از آن به عنوان وسیله چرخدار یا دستگاههای ثابت اتوماتیک طر و مورد استفاده قرار می گیرد.

موارد استفاده از CO2:

در آتش نشـانی ایـن گـاز را بیشـتر در امـاکن سربسـته ماننـد اتـاق کامپیوتر یا ادوات ظریف الکتریکی یا الکترونیکی، کتابخانه ها و موزه ها به کار می برند زیرا :

• هادی الکتریسیته نیست.
• هیچ اثری روی این گونه وسایل باقی نمی گذارد.

حتی الامکان از بکار بردن این گاز در فضای باز باید خـودداری نمـود زیرا بعلت پراکنده شدن گاز در فضا در اطفاء حریق چندان مثمر ثمر نخواهد بود. حریقهایی که در اثر CO2 به ظـاهر خـاموش شـده انـد پس از تهویه محل و پراکندگی گاز در صورتیکه گل آتشها یـا فلـزات داغ وجود داشته باشد به احتمال قوی دوباره آتش می گیرد. حداکثر فشار پرتاب این خاموش کننده در نوع دسـتی بعلـت نـازل شـیپوری بین 4-2 متر است.

بنابراین برای استفاده باید بیشتر به حریق نزدیک شد .حـداقل زمـان تخلیه این خاموش کننده ها حدوداً 16 ثانیه می باشـد .این خـاموش کننده ها قابل کنترل است و در صورتیکه 10 درصد آن مصرف نشود می توان از آن برای حریقهـای دیگـر اسـتفاده کـرد در صـورتیکه از پربودن دستگاه اطمینان دارید ولـی گـاز خـارج نمـی شـود احتمـالا ممکن است راه خروج آن بعلت یخ زدن گاز مسدود شده باشد بـرای چند لحظه شیر را ببندید و مجددا باز کنید.

۴-خـــاموش کننـــده هـــای محتـــوی کـــف FIRE FOAM EXTINGUISHER

کپسول فوم برنگ خردلی یا قرمز با نوار خردلی دور آن بـرای اطفـاء حریق مایعات استفاده می گردد. فوم از نظر نـوع مـاده ای کـه از آن تولید می شود به دو دسته زیر تقسیم می شود:

فوم مکانیکی: این نوع فوم از بقایای اجساد حیوانـات مـرده ماننـد شاخ ، پوست ، سم ، خون و غیره… تهیه می گردد.

فوم شیمیایی: این نوع فوم از مواد شـیمیایی بـه نـام بـی کربنـات سدیم و سولفات آلمینیوم تهیه می شود.

فوم از نظر میزان انبساط به انواع ذیل تقسیم میگردد:

– فوم (کف) با قابلیت انبساط بالا که در کپسولها استفاده می گردد.
– کف با قابلیت انبساط متوسط
– کف با قابلیت انبساط کم

بطور معمول فومی که از نازل خارج می شود ترکیبی از 3% فوم خالص و 97 % آب و هوا می باشد.

در استفاده از فوم به نکات ذیل باید توجه نمود:

– فوم مانند آب بر روی برخی از کالاها مانند وسایل برقی یا کاغذی اثر نامطلوب دارد.

– در حریق فلزات قابل اشتعال استفاده از آب موجب انفجار می گردد.

– در حریق تجهیزات الکتریکی و برق، آب می تواند موجب برق گرفتگی و گسترش آتش گردد.

کاربرد این خاموش کننده نسبت به انواع خاموش کننده حریق کمتر می باشد اما بهترین خاموش کننده جهت اطفاء حریق مایعـات قابـل سـوختن می باشدکه در صورت پرتاب آن بـر روی مـواد در حـال اشـتعال به سرعت روی آتش را پوشانده و مانع برخاسـتن گـاز قابـل اشـتعال از روی مواد گشته و با پوشاندن سطح ماده در حال اشـتع ال از رسـیدن اکسیژن هوا به آتش جلوگیری بعمل می آورد (باید توجه داشت کـه این نوع خاموش کننده ها ویژه سازمان آتش نشانی می باشد) ، وزن مخصوص این خاموش کننده ها کمتر از وزن مخصوص مایعات قابـل اشتعال است لذا در سطح آن شناور گشته و پایین نمـی رود معمـولا این خاموش کننده ها حداکثر در ظرفیتهای دو گـالنی سـاخته مـی شوند . این نوع خاموش کننده ها به علل اشکالاتی که داشـت اخیـراً چند سالی که از رده خارج شده است.

۵ – انواع خاموش کننده حریق محتوی مـواد هالوژنـه HALOGENATED FIRE EEXTINGUISHER

مواد هالوژنه خاموش کننده هایی هستند که مکانیسم خاموش کردن آن شباهت زیادی به گاز CO2 دارد (پایه آنها متان یا اتان است که به جای هیدروژن آنها یک یا چند ماده هالوژنـه جـایگزین مـی شـود مانند CF3Br) بدین معنی که بعلت سـنگین تـر بـودن از هـوا بـه سرعت روی حریق را پوشانده و جانشین هوا می شود و ماده سـوزان را از اکسیژن محیط محروم می سازد . ایـن مـواد وقتـی از خـاموش کننده خارج و در محیط ریخته می شوند به سرعت تبدیل به بخـار و تبخیر می شوند.

شناسایی نوع خاموش کننده از طرف رنگ بدنه سیلندر:

1 -خاموش کننده محتوی آب به رنگ قرمز می باشد.
2 -خاموش کننده محتوی کف به رنگ زرد یا لیموئی می باشد.
3 -خاموش کننده محتوی پودر به رنگ آبی می باشد.
4 -خاموش کننده محتوی گاز co2 به رنگ مشکی می باشد.
5 -خاموش کننده محتوی هالوژنه به رنگ سبز می باشد.

لازم به ذکر است در حال حاضر اکثر تولیـد کننـدگان از رنـگ قرمز برای تمامی خاموش کننده ها استفاده می کنند.

زمان تخلیه انواع خاموش کننده حریق:

1 ) زمان تخلیه خاموش کننده با وزن 1 تا 6 کیلوگرم زمانی بین 8 تا 10ثانیه مورد نیاز است که طول پرتاب مواد 4 الی 6 متر می باشد.

3 ) زمان تخلیه خاموش کننده گاز کربنیک با وزن ماده 4 تا 6 کیلو گرم زمانی بین 17 تا 20 ثا نیه مورد نیاز است که طول
پرتاب مواد 2 متر می باشد.

4 )زمان تخلیه خاموش کننده آب و آب/کف با وزن 6 تا 10 لیتر زمانی بین 30 تا 50 ثانیه مورد نیاز است که طول پرتاب مواد 4
الی 6 متر می باشد .

5 )زمان تخلیه خاموش کننده هالوژن با وزن 6 تا 10 لیتری زمانی بین 10 تا 13ثانیه مورد نیاز است که طول پرتاب مواد 2
الی 3 متر می باشد.

پس با توجه به توضیحات بالا نیازی به نزدیک شدن به آتش بیش از متراژ ذکر شده نمی باشد.

برای مشاهده و خرید انواع کپسول آتش نشانی کلیک نمایید…

مطالب مشابه:

آموزش اطفاء حریق با کپسولهای آتش نشانی -قسمت اول

آموزش اطفاء حریق با کپسول های آتش نشانی -قسمت سوم