در این بخش از مقالات ایمنی و آتش نشانی در مهام مارکت درباره مبانی سیستم های کشف و اعلام حریق (دتکتور ، دتکتور گرمایی ، دتکتور حرارتی ، دتکتور حرارتی افزایشی  و…) توضیح خواهیم داد.

یکی از انواع دتکتور نقطه ای شامل دتکتور یونیزاسیون است. این دتکتور دارای دو پلیت مثبت و منفی با محرک رادیو اکتیو است که با پرتو آلفا یون های مثبت و منفی ایجاد و با تغییر در شدت جریان الکتریکی از ۱۶ nA به ۱۰ Na حریق را کشف می کند.

نوع دیگر دتکتور نقطه ای، دتکتور اپتیکال(نوری) است  که برای دودهای مرئی با اندازه های بزرگ تر استفاده و نسبت به کندسوزی های اولیه حساس هستند. این دتکتور شامل فتوسل و دو نوع جذب نور که نو مستقیما تابیده تفرق نور به صورت غیر مستقیم و با انحنا تابیده (به صورت زاویه ای به علت مانعی در وسط آن ها) و حساس ترند.

دتکتور دودی مکشی یا نمونه گیر عمدتا در کانال برگشت هواساز استفاده می شود و طبق NFPA۷۲ حداقل زمان انتقال از دور ترین نقطه به کاشف ۱۲۰S است.

دکتور پرتویی یا لیزری با استفاده از فیبر نوری، برای سقف های بلندتر(مانند سوله ها) استفاده می شود و سطح پوشش آن حداکثر ۱۵۰۰ متر مربع است و می بایست فاصله ی هیچ نقطه ای از خط پرتو بیشتر از ۷.۵ متر نباشد.

دتکتور گرمایی این کاشف ها عمدتا برای ارتفاع سقف های کم (حداکثر ۸ متر) و مناطق پر دود مانند آشپزخانه و حتی پارکینگ استفاده می شوند. این دتکتورها نیز شامل موارد نقطه ای و خطی می شوند.

یکی از انواع دتکتورهای نقطه ای، دتکتور دما ثابت است که دو پلیت فلز به هم چسبیده مقعر، با عملکرد ترموستات مانند در اثر حرارت در ۶۰ درجه سلسیوس، محدب شده و با تغییر در شدت جریان الکتریکی موجب کشف حریق می شوند.

دتکتور حرارتی دیگر، دتکتور حرارتی افزایشی است که در افزایش دمای حدود۹درجه سلسیوس بر دقیقه، حریق را کشف می کند. ساختارهای مختلفی برای ایم دتکتور وجود دارد(شامل پلانجر، دیافراگم، پیچ و غیره) ولی یکی از ساده ترین ساختارها استفاده از دو مقاومت که یکی بیشتر از دیگری و طبق قوانین مقاومت ها و قانون اهم با تغییر شدت جریان مربوط، حریق را کشف می کنند.

دتکتورهای گرمایی خطی عمدتا در کاربردهای صنعتی و مکان های دشوار عبور انسان استفاده شده که به صورت دو رشته سیم در کنار یکدیگر کشیده شده و در هنگام حریق در اثر ذوب شدن عایق سیم ها، اتصالی ایجادشده و حریق اعلام می شود (شایان ذکر است با توجه به مطالب مطروحه، این دتکتورها تقریبا یک بارمصرف هستند).

در استاندارد NFPA۷۲، دتکتورهای حرارتی شامل طبقه بندی رنگــی، محدوده دمایی عملکرد، حداکثر سـرعت هوا ۱.۵ m/s و رطوبت نسبی حداکثر ۹۸ درصد مطالبی ارائه شده است.

۱. دتکتور شعله

همان گونه که از نامش مشــخص اســت این کاشف با توجه به شعله (با گرفتن امواج الکترومغناطیس فرابنفش یا مادون قرمز یا به صورت ترکیبی) حریق را کشــف و اعلام می کند، درنتیجه برای ســقف هایی بلند می تواند انتخاب بسیار مناسبی باشد.

۲. دتکتور گازی

شامل حسگر الکتروشیمیایی بوده و مقدار گازهای مختلف (H2S،O2 و …) را شناســایی می کند و عمدتا چند گازه استفاده می شــود، هرچند در سیستم های کنترل دود حفاظت از حریق پارکینگ، می تواند با شناســایی مقدار منواکسید کربن بیش ازحد مجاز (در پارکینگ طبق موارد تهران حداکثر ۵۰ ppm در نیم ساعت) جت فن های محوری پارکینگ را فعال و آلاینده یا دود را خارج کند.

۳. دتکتورهای ترکیبی

همان گونه که از نامش مشــخص اســت ترکیبی از دتکتورهای مختلف (مثلا دودی و حرارتی) است.

۴. دتکتور موضعی

این کاشف شامل باتری و منبع تغذیه خودش است که می تواند مستقلا آلارم دهد.

۵. شستی

وسیله ی دستی اعلام حریق است که به فرض در هنگام حریق چنانچه دتکتوری عمل نکند، متصرفین می توانند با فشار دادن شستی حریق را اعلان کنند.

حداکثر ارتفاع آن از کف تمام شده ۱.۴ متر ( در آمریکای ۱.۳۷ متر) و حداقل ۱.۱ متر است( که از کلید برق که عمدتا ۱.۲ متر است بالاتر بوده و مثلا یک فرد نابینا در هنگام وقوع حریق بتواند با مس آن، شسشتی را که بالاتر است فعال کند).

در هر طبقه می بایست حداقل یک شستی به صورت روکار یا نیمه روکار بوده و حداقل ۱.۵ سانتی متر از دیوار با رنگی متفاوت (عمدتا قرمز) بیرون زده باشد. حداکثر ۳ ثانیه پس از فشار دادن شستی می بایست آژیرها فعال شوند. فاصله ی بین شستی ها می بایست حداکثر ۳۰ متر ( مسیر پیمایش از دورترین نقطه زون تا شستی برای کم خطر و میان خطر ۴۵ متر و در پر خطر ۳۰ متر ) باشد.

هشدار دهنده سمعی (‌ آژیر )

این المان در ســامانه ی اعلام حریق به صــورت الکتریکی بوده و با زنگ مکانیکی (هیدرولیکی) در بحث اطفای حریق متفاوت است.

مقدار شدت صدا در محیط معمولی ۶۵ دسی بل و در اتاق خواب ۷۵ دسی بل ( در حالت کلی ۵ تا ۱۰ دسی بل بیشتر از صدای محیط ) و حداکثر ۱۲۰ دسی بل است.

شــایان ذکر است حداقل فرکانس صدا ۵۰ هرتز و می بایست حتما در دو مدار باشد که اگر یکی از آن ها از کار افتاد، مابقی کار کنند و زون بندی آن جداگانه از شستی و دتکتور به پنل مرکزی متصل شود.

هشدار دهنده بصری (LED)

ایــن المان در مجاورت یا بالای درب ورود نصب می شــود (که نشــان می دهد دتکتور آن اتاق فعال شده است) که دو رشته سیم دتکتور هر اتاق با یک رشــته به آن وصل می شوند. حداکثر مسیر پیمایش از ابتدای زون تا  ۶۰LED متر است.

برخی الزامات عمومی نصب دتکتورها

الف) حداقل ۱ متر فاصله از دمنده های سقفی(دیفیوز)

ب) حداکثر ۱ متر بر ثانیه سرعت عبوری هوا از دتکتور توسط دمنده های دیواری (گریل)

پ) دو برابر ارتفاع روشنایی از آن فاصله ی افقی داشته باشد.

ت)فاصله تا درب آسانسور۱۰.۵ متر

ث) حداقل فاصله ی دتکتور با کالای انبار شده ۵۰ سانتی متر

ج) حداکثر مساحت هر منطقه (زون) ۲۰۰۰ متر مربع در نظر گرفته می شود.

۱) برخی الزامات نصب دتکتور دودی نقطه ای

شعاع پوشش ۷.۵ متر‌( فاصله ی مابین ۱۰.۶ متر و هیچ نقطه خارج از شعاع پوشش نماند) و در راهروی با عرض کمتر از ۲ متر، فاصله بین دتکتورها حداقل ۱۵ متر باشد.

فاصله ی آن از سقف حداقل ۲.۵ سانتی متر و خداکثر ۶۰ سانتی متر باشد.

۲) برخی الزامات نصب دتکتور گرمایی نقطه ای

شعاع پوشش ۵.۳ متر (فاصله ی مابین ۷.۵ متر و هیچ نقطه خارج از شعاع پوشش نماند) و در راهروی با عرض کمتر از ۲ متر، فاصله ی بین دتکتورها حداقل ۱۰.۶ متر باشد.

فاصله ی آن از سقف حداقل ۲.۵ سانتی متر و حداکثر ۱۵ سانتی متر باشد.

نویسنده : داریوش فرجی

کاربران گرامی برای مشاهده قسمت اول مقاله مبانی سیستم های کشف و اعلام حریق کلیلک کنید.

برای خرید دتکتور کلیک کنید.

در ادامه با مشاهده این ویدیو با دتکتورهای آتش نشانی بیشتر آشنا خواهید شد…

مطالب مشابه: