راهنمای انتخاب کپسول آتش نشانی مناسب

آتش سوزی خطری است که ممکن است هر لحظه محل کار و یا زندگی افراد را تهدید نماید بنابراین باید راهکارهای مناسب با این خطر در نظر گرفته شود. یکی از بهترین راهکارها برای مقابله با آتش در لحظات اولیه وقوع آتش سوزی و قبل از گسترش آن، کپسول آتش نشانی می باشد. اما باید این موضوع را مد نظر قرار داد که کپسول  های آتش نشانی نیز دارای انواع مختلفی می باشند و انتخاب کپسول آتش نشانی مناسب با نیاز مکانی که برایش کپسول تهیه می کنید، بسیار اهمیت دارد زیرا اگر در انتخاب کپسول آتش نشانی اشتباه کنید ممکن است به جای مقابله با آتش، به گسترش آن کمک نمایید.

• آموزش اطفاء حریق با کپسولهای آتش نشانی -قسمت اول

   

دسته بندی انواع آتش 

براساس نوع ماده سوختنی آتش را به پنج دسته زیر تقسیم نموده اند:

حریق کلاس A:

در این کلاس آتش موادی مانند چوب، پارچه، کاغذ و بعضی از پلاستیک ها قرار می گیرند. این نوع از حریق نیاز به جذب گرما بوسیله آب و یا پوشش آنها توسط برخی از پودرهای شیمیایی خشک دارند.

حریق کلاس B:

این نوع کلاس آتش شامل سوختن ناشی از مایعات و گازهای قابل اشتعال مانند نفت، گازوئیل،‌بنزین، روغن و گازهایی مانند گاز متان و … می باشد. برای مهار کردن این نوع از آتش لازم است که با کاهش میزان اکسیژن رسانی به حریق و مهار انتشارگازهای قابل اشتعال، به مهار آن کمک نمود.

حریق کلاس C:

این نوع از آتش، ناشی از سوختن تجهیزات الکتریکی مانند سیم برق، ترانس، کامپیوتر و سایر وسایل برقی می باشد. برای مهار این نوع از آتش هرگز نباید از خاموش کننده های حاوی آب و یا کف استفاده نمود.

حریق کلاس D:

این نوع از حریق، شامل سوختن فلزات قابل احتراق مانند آلومینیوم، منیزیم و… می باشد برای خاموش نمودن این نوع حریق باید از موادی استفاده شود که با فلز در حال سوختن واکنش نشان ندهد.

حریق کلاس K:

این نوع از آتش ناشی از سوختن روغن های آشپزخانه می باشد که در رستوران ها و مصارف خانگی استفاده می شود.

انواع کپسول های آتش نشانی

به طور کلی کپسول های آتش نشانی به سه دسته زیر تقسیم می شوند:

• کپسول آتش نشانی آب و گاز
• کپسول آتش نشانی پودر و گاز
• کپسول آتش نشانی گاز CO2 (دی اکسید کربن)

کاربرد انواع کپسول آتش نشانی 

۱- کپسول آتش نشانی با خاموش کننده آب و گاز:

یکی از معمول ترین و ارزان ترین خاموش کننده های موجود در بازار خاموش کننده آب و گاز می باشد. این نوع از خاموش کننده ها با خیس کردن ماده در حال سوختن، از ادامه اشتعال آن جلوگیری کرده و آتش را مهار می نمایند بنابراین این نوع از کپسول های آتش نشانی برای حریق نوع A مانند کاغذ، چوب، پارچه، لاستیک، و برخی مواد پلاستیکی جامد به کار می رود.

این نوع از کپسول های آتش نشانی برای منازل، دفاتر کار، انبارها، مدارس، هتل ها، فروشگاه ها و… مناسب می باشد زیرا که بسیاری از لوازم مورد استفاده در موارد ذکر شده از جنس چوب، پارچه، پلاستیک و… می باشد.

۲-  کپسول آتش نشانی با خاموش کننده پودر و گاز:

با استفاده از این نوع از کپسول های آتش نشانی، پوسته ای روی حریق ایجاد شده و از گسترش آتش جلوگیری می نماید. این نوع از خاموش کننده ها برای حریق های ناشی از سوختن جامدات، مایعات و گازها یعنی گروه های A و B و C آتش مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین در مواردی خاص برای برخی فلزات گروه D نیز کاربرد دارند. این نوع کپسول آتش نشانی یکی از پرکاربردترین و ارزانترین ها می باشد.

 معایب استفاده از کپسول آتش نشانی پودر و گاز:

• عدم خاموش نمودن حریق و امکان اشتعال مجدد آن
• خطرناک بودن استنشاق پودر و غیر قابل استفاده بودن برای خانه و دفتر کار
•  آلوده نمودن محیط و نیاز به پاکسازی محیط بعد از استفاده از آن
• امکان آسیب رساندن به وسایل و ماشین آلات

• کپسول آتش نشانی پودری

   

۳- کپسول آتش نشانی با خاموش کننده گاز CO2 (دی اکسید کربن) :

نحوه عملکرد این نوع از خاموش کننده ها به اینصورت می باشد که با استفاده از گاز CO2 تحت فشار آتش را خفه نموده و به حریق پایان می دهد. این نوع از کپسول های آتش نشانی برای کلاس آتش B و C و K  قابل استفاده می باشد. بنابراین این خاموش کننده قابل استفاده برای حریق های ناشی مایعات و گاز های اشتعال پذیر، دلایل برقی و الکتریکی و سوختن مواد روغنی می باشد.

بنابراین توصیه می شود که انتخاب کپسول آتش نشانی برای آشپزخانه ها بخصوص آشپزخانه های بزرگ مانند هتل ها و رستوران ها،‌ همچنین در مکان هایی که امکان حریق به علت دلایل الکتریکی وجود دارد مانند آسانسورها، ژنراتو ها، تاسیسات حرارت مرکزی، تابلو های برق، کامپیوتر و… از این نوع خاموش کننده استفاده شود.

معایب استفاده از کپسول آتش نشانی گاز CO2 (دی اکسید کربن):

• بالا غلظت آن و نیاز به ایزوله شدن محیط در اثر تخلیه اتوماتیک
• امکان ایجاد هوای خنک و میعان در محیط
• افزایش فشار محیط
• کمبود اکسیژن و کاهش دید پس از تخلیه

• کپسول آتش نشانی CO2

   

عواملی که باید برای انتخاب کپسول آتش نشانی مناسب به آنها توجه نمود:

۱- نوع ماده خاموش کننده کپسول آتش نشانی:

مهمترین عامل در انتخاب کپسول آتش نشانی مناسب، تعیین ماده خاموش کننده آن می باشد که با توجه به مطالب بیان شده و تجهیزاتی که در محل مورد نظر وجود دارند باید نسبت به انتخاب نوع ماده خاموش کننده اقدام نمایید.

۲- مقدار ظرفیت کپسول آتش نشانی:

با توجه به مساحت، مصالح مورد استفاده، منابع گرمایی و گازی مورد استفاده و… محلی که می خواهید کپسول آتش نشانی را آنجا نصب نمایید باید ظرفیت مناسب را انتخاب نمایید. مثلا می توانید به جای تهیه یک کپسول اتش نشانی بزرگ،‌ دو کپسول آتش نشانی کوچک انتخاب نمایید و برعکس.

۳- شکل ظاهری و محل نصب کپسول:

کپسول های آتش نشانی با توجه به ظرفیتی که دارا هستند در نمونه های مختلفی تولید می شوند. برخی از نمونه های کوچک این کپسول ها دیواری می باشند و نمونه های دارای ظرفیت بالاتر ایستاده می باشند و دارای دو مدل بدون چرخ و چرخدار می باشند. نمونه های چرخ دار دارای حمل راحت تری بوده و در مکان های فاقد پله قابل استفاده هستند.

۴- عملکرد کپسول های آتش نشانی

عملکرد خاموش کننده های حریق به طور کلی به دو گروه تحت فشار و بالن دار تقسیم می شوند. کپسول های بالن دار دارای یک کپسول کوچکر می باشند که وظیفه تامین فشار خروج مواد از مخزن اصلی را برعهده دارد و در مجاور کپسول آتش نشانی و یا درون مخزن اصلی آن قرار دارد.مزیت این نوع عملکرد خاموش کننده ها در این است که اگر مجهز به یک بالن اضافی باشید می توانید کپسول را با پودر مجددا شارژ کرده و از آن استفاده نمود. از معایب این مدل کپسول دشوار بودن استفاده از آن می باشد و باید توسط آتش نشانان این کار انجام شود.در نمونه عادی کپسول های آتش نشانی یک مخزن تحت فشار حاوی پودر خاموش کننده و گاز فشار بالا می باشد.

۵- زمان تخلیه و طول پرتاب کپسول آتش نشانی

فاصل حریق و فرد اطفا کننده آتش را طول پرتاب می گویند و در واقع فاصله ایمنی فرد می باشد. طول پرتاب به طول معمول بین ۲ تا ۷ متر می باشد که به عواملی مانند حجم محتویات مخزن، فشار داخل آن و زمان تخلیه کپسول بستگی دارد.  زمان تخلیه کپسول ها به طور کلی بین ۸ تا ۶۰ ثانیه می باشد.

۶- کیفیت و طول عمر مخزن کپسول آتش نشانی

برای انتخاب کپسول آتش نشانی طول عمر بالا، جوشکاری با کیفیت و ساخت مناسب کپسول بسیار مهم بوده و لازم است کپسول های آتش نشانی دارای جنس بدنه و فشار تست بدنه مناسبی باشند.

۷- محدوده دمایی عملکرد کپسول آتش نشانی

محدوده دمایی مکانی که کپسول باید در آنجا استفاده شود بسیار اهمیت دارد و بازه دمای کپسول ها به طور معمول رنج 20- تا 60+ درجه سلسیوس می باشد.

۸- فشار سنج کپسول اتش نشانی

لازم است به گیج فشار کپسول توجه نمایید زیرا که نمایانگر فشار داخل مخزن در کپسول های داخل بالن می باشد. گیج فشار متشکل از یک عقربه و یک صفح دو رنگ سبز و قرمز می باشد. اگر عقربه کپسول روی رنگ سبز وسط باشد نشان دهنده شارژ بودن کپسول،‌ اگر روی بخش قرمز سمت چپ باشد نمایانگر خالی بودن کپسول و در صورتی که روی بخش قرمز سمت راست باشد نشانگر پر بودن بیش از حد استاندارد می باشد.

۹- رنگ بدنه کپسول آتش نشانی

رنگ بدنه کپسول گاهی اوقات نماینگر نوع خاموش کننده می باشد هر چند که این موضوع در همه جای جهان یکسان و استاندارد نیست بنابراین علاوه بر رنگ کپسول باید به محتویات دورن آن نیز توجه نمایید.

بعنوان مثال کپسول ها با ماده اطفای آب و گاز به رنگ آبی و کپسول حاوی پودر و گاز به رنگ قرمز و… می باشند.

 ۱۰- برچسب بدنه کپسول آتش نشانی

یکی دیگر از عواملی که باید در هنگام انتخاب کپسول آتش نشانی به آن توجه نمایید توضیحاتی است که روی برچسب آن نوشته شده است این توضیحات شامل نوع ماده خاموش کننده آن، نوع حریق، تاریخ انقضا، تاریخ شارژ، نحوه استفاده از کپسول و… می باشد.

• الزامات خاص مربوط به عملکرد کپسول آتش نشانی مورد استفاده در خودرو

   

مطالب گفته شده می توانند در انتخاب کپسول آتش نشانی مناسب به شما کمک نموده و در هنگام بروز آتش سوزی با اطفای به موقع و درست حریق مانع  از بروز خسارات جانی و مالی به خود و دیگران شد.

محصول پیشنهادی:

انواع کپسول آتش نشانی