در این بخش از مقالات مهام مارکت به بررسی انواع شیرآلات صنعتی شامل شیرهای خطی، شیر چرخشی،شیر یک طرفه، شیرهای برقی و سایرشیرها می پردازیم.

ادامه مقاله شیرآلات برقی (قسمت اول) را در ادامه مطالعه نمایید:

۳) شیر یک طرفه (Check valve)

همانطور که از اسم آن بر می آید از باز پس زدن جریان در یک لوله جلوگیری می نماید و به عبارت دیگر سیال فقط از یک طرف آن می تواند وارد شود و زمانی که در یک مسیر قرار دارد جریان سیال از طریق برعکس آن غیر ممکن است. در سایر شیرها محل ورود سیال به شیر مطرح نیست و می تواند از دو طرف آن باشد. لیکن در اینجا فقط سیال از یک طرف شیر می تواند وارد شود. به همین علت اگر در محلی قرار دارد و میخواهیم جریان را در مسیر مخالف عادی خود عبور دهیم بایستی این شیر را برعکس نماییم و یا اینکه داخل آنرا در آوریم که در این صورت حالت شیر یک طرفه را از دست خواهد داد. شیرهای یک طرفه در دو طرح اساسی بنام شیر یک طرفه لولایی (Swing check valve) و شیر یک طرفه فشاری (Lift check valve) ساخته می شود که در زر توضیح داده شده است:

• شیر یک طرفه لولایی
• شیر یک طرفه فشاری
• شیر یک طرفه پیستونی
• شیر یک طرفه کره ای

شیر یک طرفه لولایی (Swing check valve)

این شیر که مصرف بیشتری دارد دارای بدنه و درپوش می باشد که درون آن دیسکس که ممکن است یکی یا دوتایی باشد بوسیله پین مخصوصی به بدنه لولا شده و آویزان می باشد. البته در نوع دوتایی آن این پین بین دو دسیک قرار دارد. جریان سیال در موقع ورود دیسک راب طرف مسیر خود بلند کرده و از اطراف آن عور می کند و در موقع قطع جریان دیسک به نشیمنگاه چسبیده و اجازه برگشت به سیال را نمی دهد.

شیر یک طرفه فشاری (one-way pressure valve)

در این نوع شیر یک طرفه جریان سیال باعث باز شدن شیر شده و برگشت جریان باعث بسته شدن شیر می گردد. از انواع شیرهای یک طرفه فشاری می توان شیر یک طرفه پیستونی و شیر یک طرفه کروی را نام برد.

شیر یک طرفه پیستونی (one-way piston valve)

در شیر یک طرفه پیستونی از نظر شکل داخلی شبیه شیر فلکه ای می باشد که جریان باعث فشار پیسون به طف بالا و انتقال جریان شده و جهت عکس آن پیستون به طرف پایین آمده و مانع از برگشت سیال به طرف ورودی می شود. این نوع شیر به همراه شیر ساچمه ای و زاویه دار جهت جلوگیری از پدیده لرزش در اثر فشر در مسیر خطوط لوله برده می شود.

شیر یک طرفه کره ای (one way spherical valve)

این نوع شیر یک طرفه در دو نوع کره ای افقی و عمدی وجود دراد. در تونع عمودی مسیر جریان مستقیم است و این شیر بیشتر در جاهایی که قطع جریان به صورت فوری لازم باشد به کار می رود. نحوه کار این وع شیر بدین صورت است که مسیر سیال ورودی یک کره را در داخل سیال معلق نگه داشته و سیال از اطراف آن به طرف دیگر می رود و وقتی که جریان سیال برعکس شود کره مورد نظردر نشیمنگاه خود نشسته که مانع از عبور سیال به طرف ورودی می شود. یکی از مزایای  این نوع شیر یکطرفه استفاده از آنها در سیالاتی است که ویسکوزیته آنها بسیار زیاد است.

۴- شیرهای برقی (Solenoid valves)

شیرهای برقی یکی دیگر از شیرهای صنعتی می باشند و با توجه به قابلیت مدیریت جریان سیال توسط این شیرها در صنعت بسیار کارآمد هستند. شیرهای برقی برای قطع و وصل جریان سیال از نیروی مغانطیسی بهره می برند به این صورت که در هسته مرکزی این شیرها بوبین که از یک هسته مرکزی و سیم پیچ دورر آن تشکیل شده است قرار دارد به محض ایجاد جریان الکتریکی و عبور برق از سیم پیچ یک آهنربای الکتریکی ایجاد شده و به این وسیله مسیر حرکت سیال باز و یا بسته خواهد شد. یک از مزیای شیرهای برقی نسبت به سایر شیرهای صنعتی قابلیت کنترل این شیرها از راه دور می باشد.

شیرهای برقی را براساس معیار های متفاوتی مانند ظرفیت شیر، چندسو بودن آن، نوع پاسخدهی، نوع سیال، نحوه عملکرد دسته بندی کرد. در ادامه به توضح برخی از این موارد می پردازیم:

شیر های قطع گاز نیمه اتوماتیک

شیر برقی قطع گاز نیمه اتوماتیک  در مسیر خطوط گاز قرار داده می شود و به محض دریافت سیگنال از دستگاه هشدار دهنده نشت گاز یا هر نوع دستگاه فرستنده سیگنال، بطور اتوماتیک مسیر گاز را بسته و جریان گاز در لوله قطع شده و خطر رفع می شود و تا زمان تنظیم مجدد شیر به صورت دستی، بسته باقی می ماند.

این نوع شیر برقی گاز در حالت عادی باز بوده و حالت بسته شدن با جریان برق بصورت اتوماتیک می باشد. از آنجایی که در حالت عملیات عادی هیچ نوع مصرف برقی وجود ندارد بنابراین هیچ نوع استهلاک، پارازیت و سر و صدایی اتفاق نمی افتد پس صرفه جویی در مصرف انرژی تامین شده است.

یک نمونه از بهترین شیرهای قطع گاز نیمه اتوماتیک موجود در بازار، شیرهای برقی اسکا می باشند.

شیر های فرمانپذیر گاز

در این نمونه از شیرهای برقی قطع گاز به دو صورت تدریجی و تکضرب صورت میگیرد که در ادامه بیشتر توضیح خواهیم داد:

شیر برقی گازی تدریجی: 

در شیر برقی گاز تدریجی با برق دار شدن سیم پیچ شیر به صورت آهسته و تدریجی باز شده و جریان گاز از آن عبور می کند و با قطع برق نیز سریعا بسته می شود. در واقع شیرهای گازی تدریجی دانگز یکی از مهمترین تجهیزاتی هستند که در خط گاز مشعل به کار می روند. بعلاوه کاربرد رله مشعل به همراه شیر برقی موجب ایمنی و احتراق آرام و بدون خطر در مشعل های گاز سوز می باشد.

شیر برقی گازی تکضرب : 

در شیر برقی گاز تک ضرب با برق دار شدن سیم پیچ شیر فورا باز شده و جریان گاز از آن عبور می کند و با قطع برق نیز سریعا بسته می شود. شیر برقی گاز تک ضرب در کنترل گاز مشعل های کوچک به تنهایی جهت قطع و وصل گاز به مشعل استفاده می شود. اما در مشعل های بزرگ تر تنها به عنوان شیر ایمنی در خط گاز نصب می شود.

یکی از بهترین نمونه های شیرهای فرمانپذیر موجود در بازار، یرهای برقی دانگز، کروم و ستاک می باشد.

شیر های اتوماتیک قطع و وصل جریان آب :

از شیر برقی آب برای قطع و وصل نمودن جریانات آب و سایر مایعات در طول مسیر اتصالات خطوط لوله های اصلی و فرعی استفاده می شود همچنین لازم است این قطعه توسط کنترلرهای مستحکم مانند کنترلر هانتر یا تایمرهای دیجیتال و مکانیکی، کنترل شوند. ظاهر این نوع شیر برقی ها به این شکل است که است که بر روی کلاهک در دار این شیر یک پیچ ساخته شده که توسط آن آن می توان تمام جریانات مایعات را به صورت دستی نیز قطع کرد. به طور کلی به دلیل بالا بودن سیستم ایمنی این نوع شیر برقی، از آن در پروژه های زیادی استفاده می کنند زیرا این شیر به بهترین شکل می تواند نقش کنترلی خود را در جریانات مختلف ایفا نماید.

از بهترین شیرهای برقی آب می توان به شیر برقی آب رین و یونیدو اشاره نمود.

۵- سایر شیرها (other valves)

علاوه بر شیرهایی که در بالا به آنها اشاره شد انواع دیگیری از شیرها وجود دراند که به علت کاربرد فراوان به آنها به صورت خلاصه اشاره می کنیم.

• شیر اطمینان
• شیر قطع و وصل
• شیر کنترل جریان
• شیر انحرافی
• شیر قطع و وصل دو مرحله ای
• شیر مخلوط کننده
• شیر کنترل

شیر اطمینان (Safety valve)

این شیرها معمولا برای جلوگیری از وقوع انفجار بر روی دستگاه های تحت فشار کار گذاشته می شوند. یکی از این نوع شیرها بر روی آبگرمکن های منازل استفاده می شود.

شیر قطع و وصل (on-off valve)

این نوع شیرها برای باز و بسته کردن یکباره مسیر جریان بکار می رود. جریان را به آسانی در این شیرها نمی توان کنترل کرد زیرا فقط در دو وضعیت باز و بسته می توانند عمل کنند.

شیر کنترل جریان (flow control valve)

این نوع شیرها برای اصلاح به واسطه تغییر در شدت جریان سیال مورد استفاده قرار می گیرند.

شیر انحرافی (diversion valve)

این نوع از شیرها برای ایجاد انحراف در مسیر جریان مورد استفاده قرار می گیرند که مروفترین آنها شیرای سه راهس است اما شیرهای  چهار و پنج راهی هم کاربردهای خاص خود را دارند.

شیر قطع و وصل دو مرحله ای (tow stage shutoff valve)

این نوع از شیرها دارای سه وضعیت باز، نیمه باز و بسته هستند و برای کنترل جریان آزادی عمل بیشتری نسبت به شیرها ی قطع و وصلی در اختیار ما قرار می دهند.

شیر مخلوط کننده (blending valve)

در بسیاری از مواقع نیاز به آمیختن سیالات با نسبتهای مختلف داریم، به ایم منظور شیرهایی ساخته شده که توانایی کنترل دو و یا چند سیال مجزا و سپس ترکیب آنها را داشته باشند. برای تقریب ذهن در این مورد می توان به شیرهای دوش حمام که کنترل دبی آب سرد و گرم را در اختیار ما قرار می دهند، اشاره کرد.

شیر کنترل (control valve)

همانطور که از اسم آن بر می آید جهت کنترل جریان سیال در مسیر عبور آن قرار داده می شود. این شر به طور اتوماتیک و معمولا با فشار هوا کار می کند (در موقع لزوم می توان آن را با دست باز و بسته نمود و بدیهی است که در این حالت دیگر شیر کنترل نخواهد بود و فقط شیر معمولی است) این شیرها با توجه به به موقعیت محل و اینکه چه چیزی را بایستی کنترل کند به طور اتوماتیک باز و بسته می شود و در حقیقت با توجه به عامل دیگری که می بایست کنترل شود و مداوم با شیر کنترل در رابطه است، محل شیر تعیین می شود. به طور مثال اگر قرار باشد فشلر را کنترل کند از محل دیگیری که فشارش مورد نظر است به طور مداوم با شیر ارتباط برقرار است و با تغییر فشار آن محل شیر باز تر و یا بسته تر می شود تا فشار لازم در آن محل ثابت بماند. معمولا این شیرها برای کنترل فشار، دبی و یا سطوح مایع در یک ظرف مورد استفاده قرار می گیرد و نسبت به تغییرات آنها باز و بسته می گردد. از این شیر نمونه های مختلفی وجود دارد که از لحاظ عملکرد یکی می باشند و فقط از نظر ساختمان با هم تفاوت دارند.

برای مطالعه قسمت اول مقاله کلیک نمایید…

برای مشاهده و خرید انواع شیرآلات برقی کلیک نمایید…

مطالب مشابه:

شیرآلات برقی| قسمت اول

راهنمای خرید شیر برقی ( سلونوئید ولو )