خاموش کننده های دستی و کپسول های آتش نشانی

در این بخش از مقالات ایمنی و آنش نشانی در مهام مارکت درباره خاموش کننده های دستی و کپسول های آتش نشانی توضیح خواهیم داد.

 

خاموش کننده های دستی

 

تعریف خاموش کننده : خاموش کننده های دستی به وسیله ای گفته می شود که برای مبارزه با آتش سوزی طراحی و ساخته شده است. این کپسول های آتش نشانی با لیتر مواد خاموش کننده که یک ۱۴ کیلوگرم یا ۱۴ حداکثر ظرفیت نفر به راحتی قادر به حمل واستفاده از آن می باشد. انواع بزرگتر این وسایل بر روی چرخ ـ ارابه یا خودرو قرار داده می شود و یا به طور ثابت دراماکن نصب می باشند.

کاربرد : از خاموش کننده های دستی با توجه به مواد اطفایی داخلی آن می توان در لحظات اولیه و شروع آتش سوزی و برای حریق های کوچک و موضعی استفاده نمود.

انواع خاموش کننده ها : را از نظر مواد اطفائی داخل آن می توان به پنج گروه تقسیم کرد که سه مورد ذیل رایجتر است:

  1. خاموش کننده های آبی
  2. خاموش کننده های پودری CO2
  3. خاموش کننده دی اکسید کربن

تأمین فشار : برای خارج شدن ماده اطفایی از خاموش کننده و پرتاب آن به طرف آتش نیاز به فشار می باشد که این فشار از راه های مختلف به شرح زیر تأمین می گردد.

  1.  فشار یک گاز بی اثر (معمولا  ازت یا CO2 ) موجود در محفظه فشنگی
  2. فشار از طریق کمپرس کردن (فشردن) هوا به داخل بدنه و تحت فشار قرار دادن آن
  3. فشار درونی ماده خاموش کننده.

زمان تخلیه خاموش کننده ها : معمولا در هرکشوری زمان تخلیه خاموش کننده های دستی با توجه به شرایط استاندارد آن کشور تنظیم می شود. استانداردهای موجود درباره خاموش کننده ها در کشورهای مختلف با اختلاف ناچیزی دربعضی موارد مشابه یکدیگرند. در جدول زیر حداقل زمان تخلیه خاموش کننده های دستی در استاندارد ایران به شرح زیر می باشد :

خاموش کننده های دستی

خاموش کننده های آبی (محتوی آب )

 

جهت اطفاء حریق های ناشی از موادقابل احتراق معمولی مانند : ( چوب، کاغذ ، پلاستیک ، لاستیک ) گروه A (خشک) استفاده می گردد.

این مواد برای اطفاء لازم است حرارتشان کاسته شود یا به عبارتی خنک شوند که این امر معمولا با تاثیر آب یا محلول های آبی انجام می شود، اغلب حریق های مربوط به منازل گروه A هستند و بهترین، موارد آب است.

چنانچه کپسول های آتش نشانی آبی در کنار تاسیسات الکتریکی مورد استفاده قرار گیرند جریان آب و تماس با تاسیسات الکتریکی می تواند یک شوک الکتریکی شدید اعمال نماید.

خاموش کننده های آبی در دو نوع به صورت ذیل وجود دارند :

  1. خاموش کننده های محتوی آب و گاز : محلول موجود درسیلندر آب خالص و برای فشار مورد نیاز از گاز CO2 (دی اکسیدکربن) در داخل فشنگی استفاده می گردد، جهت جلوگیری از زنگ زدگی داخل سیلندر رابا لایه نازکی ازپلاستیک یا ماده ضدزنگ می پوشانند. از این کپسول های آتش نشانی درجهت اطفاء حریقهای از نوع گروه A ( خشک ) استفاده می گردد.
  2. خاموش کننده آب و هوا : مواد اطفاء این دستگاه آب خالص و برای فشار مورد نیاز ازهوا به طریق کمپرسور استفاده می شود، چون بدنه این سیلندر دائما تحت فشار قرار دارد بدنه باید مقاومتی برابر با حدود ۶۰۰ پوند براینچ مربع( PSI ) داشته باشد ودرحالت شارژ فشار آن بین ۶۰_۱۵۰ (PSI) می باشد این خاموش کننده قابل کنترل است و جهت اطفاء حرق های از نوع گروه A (خشک) استفاده می گردد، به دلیل اینکه این دستگاه دائما تحت فشار می باشد برروی آن فشارسنج نصب شده که دو کار انجام می دهد.

 

  1. فشار داخل سیلندر را نشان می دهد.
  2. درصورتیکه فشار دستگاه به هرعللی افزایش یابد فشارسنج از هم پاشیده و فشارآن تخلیه می گردد.

 

نحوه تعیین پمپ آتش نشانی، مخزن و کپسول های آتش نشانی

 

 برای تعیین دبی پمپ باید gpm  جعبه آتشنشانی تعیین گردد.
این عدد در استانداردهای مختلف، متفاوت بیان شده است. این عدد بین ۱۲ تا ۵۰ gpm داده شده است. لذا در طراحی های مسکونی پیشنهاد میگردد عدد ۱۲ ملاک طراحی قرار گیرد و برای طراحی کارگاهی و صنعتی عدد ۵۰.
بنابراین در ساختمان ها با توجه به ضریب همزمانی آتش در طبقات، دبی پمپ تعیین میگردد. مثلا ضریب همزمانی آتش در ساختمان سه طبقه و سه واحدی ،یک واحد در نظر گرفته میشود.
برای تعیین حجم مخزن نیز کافی است زمان رسیدن ماشین آتش نشانی تخمین زده شود، معمولا  نیم ساعت است.
بنابر این مقدار gpm در ۳۰ دقیقه ضرب می گردد عدد حاصل حجم مخزن بر حسب گالن است.
اگر ضریب همزمانی آتش برای سه جعبه، یک جعبه باشد، با ضرب عدد ۳۰ دقیقه در ۱۲ مقدار حجم آب آتش نشانی برابر ۳۶۰ گالن یا ۱۲۰۰ لیتر است.
معمولا این عدد با حجم آب ذخیره آبرسانی( برای سه واحد ۹۰۰ لیتر) جمع میشود.
حجم مخزن برابر سه واحد مسکونی برابر خواهد بود با:
۱۲۰۰+۹۰۰=۲۱۰۰
برای تعیین لوله رایزر آتش نشانی ،عدد بدست آمده بر حسب gpm و سرعت ۴ تا ۱۰ فوت بر ثانیه را به نمودار تعیین قطر لوله میبریم و قطر لوله محاسبه می گردد.
اگر رایزر اتش نشانی در فضایی قرار گیرد که سر و صدا بی اهمیت باشد، سرعت آب در  لوله، به سمت ۱۰ فوت بر ثانیه متمایل می گردد.
در صورتی که صدا اهمیت داشته باشد عدد به سمت ۴ متمایل میشود.
نحوه جانمایی کپسول های اتش نشانی
تقریبا به ازای هر ۲۵۰ متر مربع یک کپسول آتش نشانی در نظر گرفته میشود. کپسول پودری برای اطفا مواد سوختنی مثل پارچه، چوب و فرش و….مناسب است و کپسول دی اکسید کربن برای اطفا مایعات اشتعال پذیر مانند نفت و گازوئیل و آتش سوزی های ناشی از تجهیزات الکتریکی مانند پمپ خانه ، موتورخانه، موتورخانه آسانسور و …مناسب می باشد.
در این ویدیو آموزش نحوه خاموش کردن آتش با کپسول های آتش نشانی را مشاهده خواهید کرد.